حسگر زیستی تشخیص مصرف کوکائین / دکتر محمود روشنی و فائزه شه دوست فرد

حسگر زیستی تشخیص مصرف کوکائین / دکتر محمود روشنی و فائزه شه دوست فرد

پژوهشگران دانشگاه ایلام موفق به ساخت نوعی حسگر با سرعت و دقت بالا شده اند که قادر است مقادیر بسیار ناچیز کوکائین را در خون افراد تشخیص دهد و هزینه های تشخیص را برای مراکز تشخیصی و درمانی به میزان زیادی کاهش دهد.

دکتر محمود روشنی رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه ایلام و محقق این طرح ضمن اعلام ساخت این حسگر در دانشگاه ایلام، گفت: کوکائین یکی از اعتیاد آورترین و خطرناک ترین مواد سوء مصرفی است که مقدار بیش از حد آن می‌تواند موجب بروز مشکلات قلبی ، تنفسی و حتی منجر به مرگ شود. با توجه به اهمیت شناسایی کوکائین ، نیاز به یک روش ساده و گزینش پذیر است که درمدت زمان کوتاهی بتواند مقدار این ماده را در نمونه های سرم خون انسانی به راحتی اندازه گیری کند. هدف این پروژه طراحی حسگری بسیارحساس و گزینش پذیر برای اندازه‌گیری و تشخیص کوکائین است.

عضو هیات علمی دانشگاه ایلام گفت: در اندازه ‌گیری کوکائین به روش ‌های مرسوم از دستگاه‌ ها و تجهیزات گران قیمتی ازجمله دستگاه های HPLC ،GC استفاده می‌شود. در این روش‌ها، آماده سازی و تهیه‌ نمونه، وقت گیر و پیچیده بوده و زمان زیادی برای اندازه‌گیری نیازاست. همچنین ممکن است فرد معتاد از عوامل بلاک کننده استفاده کرده باشد که تشخیص کوکائین را غیرممکن می‌کند.

دکتر روشنی درادامه گفت: با حسگر طراحی شده دراین طرح، هزینه‌ آماده سازی و تهیه‌ نمونه بسیار کمتر است و اندازه‌گیری و تشخیص میزان کوکائین با سرعت بیشتری انجام می‌شود.

همچنین به دلیل گزینش پذیری بسیار بالای حسگر ، چنانچه فرد معتاد مقدار بسیار کمی کوکائین مصرف کرده باشد و بخواهد با روش های غیرمعمول اثر مصرف را بلاک کند، به کمک این کیت تشخیصی نمی‌تواند مصرف خود را کتمان کند. این کیت تشخیصی هیچگونه اثر جانبی نداشته و با داشتن یک قطره از سرم خون فرد معتاد ، تشخیص به راحتی انجام می‌شود.

رئیس دانشکده علوم پایه دانشگاه ایلام تصریح کرد: به کمک کیت تشخیصی حاصل، معتادین و مصرف کنندگان کوکایین به راحتی تشخیص داده خواهند شد. سازمان هایی چون ستاد مبارزه با مواد مخدر ، نیروی انتظامی، پزشکی قانونی، مراکز بهداشتی درمانی و کلینیک‌های ترک اعتیاد می‌توانند از حسگر طراحی شده استفاده کنند.

محقق طرح در مورد نحوه‌ ساخت این حسگر گفت: در طرح حاضر زیست حسگر الکتروشیمیایی بر پایه‌ تثبیت آپتامر بر روی الکترود کربن شیشه ای اصلاح شده با نانوکامپوزیت ساخته شده است. بدین صورت که ابتدا نانوکامپوزیتی از نانولوله های کربن چندلایه ، کیتوسان و مایع یونی طراحی شده و به دنبال آن توالی DNA (آپتامر) ویژه‌ کوکائین که در انتهای آن نانوذره نقره متصل است، بر روی سطح قرار گرفته است. کارایی این آپتاحسگر برای اندازه گیری کوکائین ، توسط روش های الکتروشیمیایی مورد بررسی قرارگرفته است.

وی با اشاره به خصوصیات این حسگر افزود: آپتاحسگر الکترو شیمیایی طراحی شده به دیگر مواد مخدر و داروها از جمله متادون ، پتیدین ، پاراستامول و کدئین حتی در غلظت ۲۰۰ برابر بیشتر هم هیچ پاسخی نمی‌دهد. این آپتاحسگر قادر است کوکائین را با حد تشخیص ۱۵۰ پیکومولار در سرم خون انسانی اندازه گیری کند.

دکتر روشنی درپایان عنوان کرد: با توجه به آمار تاسف بار مصرف دیگر مواد مخدر و همچنین عزم جدی درتشخیص و پیشگیری از اعتیاد ، گروه تحقیقاتی ما به دنبال طراحی دیگر حسگرهای مواد مخدر و شناسایی این مواد است.

گفتنی است نتایج این تحقیقات که حاصل همکاری دکتر محمود روشنی عضو هیات علمی دانشگاه ایلام و فائزه شه دوست فرد، دانشجوی دکتری شیمی تجزیه این دانشگاه است، در مجله‌ Sensors and Actuators B: Chemical منتشرشده است.

لینک خبر

منبع: وزارت علوم تحقیقات و فناوری

اخبار مرتبط : 

پیوند سر انسان / چهار روز دیگر در کنفرانس آکادمی جراحان پیوندی و اعصاب آمریکا AANOS

اختراع دستگاه الکترونیکی کاهش مصرف سوخت و افزایش توان موتور خودروهای بنزینی و دوگانه سوز