۲:۱۳ پنج شنبه ۲۳ آذر ۱۳۹۶
rightman.ir
گرنت های تحصیلی داخل و خارج از کشور
خانه » گوناگون » ایتر پروژه بین المللی گداخت هسته ای جنوب فرانسه – ایران شریک همه جانبه ITER
terastandard.com
terapaper.com

ایتر پروژه بین المللی گداخت هسته ای جنوب فرانسه – ایران شریک همه جانبه ITER

ایتر پروژه بین المللی گداخت هسته ای جنوب فرانسه – ایران شریک همه جانبه ITER

معاونت علمی و فناوری رییس جمهوری از تفاهم‌نامه‌ای با موضوع توسعه علم و فناوری که بین سازمان انرژی هسته‌ای ایران و ایتر امضا شد حمایت می‌کند. بر همین اساس، ایران تا پایان سال ۲۰۱۶ رسما به «ایتر» خواهد پیوست.

در نخستین روز هفته جاری و در میانه فصل پاییز بود که مدیرکل پروژه جهانی ایتر با هیئت همراه به تهران آمدند تا روند توانایی های ایران را در حوزه گداخت هسته ای ارزیابی کنند. این بازدید پیرو سفر سورنا ستاری معاون علمی و فناوری رییس جمهوری، علی اکبر صالحی رئیس سازمان انرژی اتمی کشور و محمود قرآن نویس نماینده جمهوری اسلامی ایران در پروژه ایتر، برای بازدید از پروژه جهانی ایتر در جنوب فرانسه بوده است.

پروژه جهانی ایتر، یکی از بزرگترین پروژه های حوزه علوم پایه در جهان است که جمهوری اسلامی ایران نیز تلاش دارد در آن حضور یابد. از آنجا که معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در زمینه توجه و حمایت از علوم پایه طی سال های گذشته، اهتمام ویژه ای ورزیده، بنابراین برای مشارکت در حمایت از پیوستن کشورمان به این پروژه مهم، تاکید جدی دارد. ضمن آنکه این پروژه فرصت مناسبی برای جمهوری اسلامی ایران است تا بتواند علاوه بر کسب تجربه در حوزه نیروی انسانی، به ساخت دستگاه های اندازه گیری پلاسما برای ایتر اقدام کند.

در دیدار مشترک پروفسور بیگو، ستاری و صالحی، تفاهم نامه همکاری مشترکی به امضا رسید که موضوع آن پیوست ۳ برجام که ناظر بر همکاری های ۱+۵ با ایران در زمینه های فناوری های نو است.از جمله این فناوری های نو، می توان به فناوری گداخت اشاره کرد.

در زمان حضور مدیرکل پروژه جهانی ایتر در ایران، علاوه بر امضای تفاهم نامه همکاری جمهوری اسلامی ایران و پروژه ایتر، سند محرمانگی نیز به امضا رسید که براساس آن، طرفین متعهد شدند که اطلاعات دو طرف در طول همکاری ها محرمانه باقی بماند. طی دو ماه آینده نیز قرار است یک موافقتنامه با موضوع مشخص شدن جزئیات تفاهمنامه، زمان بندی، هزینه ها و… نیز به امضا برسد تا تفاهمنامه وارد مرحله اجرایی شود.

البته توافقنامه دیگری نیز در ارتباط با جزئیات همکاری بین دو طرف نوشته شده است که قرار است در آینده نزدیک امضا شود.

اما پروفسور بیگو در سفر خود به ایران از امکانات آزمایشگاه انرژی اتمی، مرکز تحقیقات فیزیک پلاسما دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات و دانشگاه امیرکبیر نیز بازدید کرد و نشستی با نیروهای متخصص گداخت هسته ای کشور داشت. وی و هیئت همراه با مشاهده توانمندی های ایران در این زمینه خواستار آن شدند که هر چه سریع تر فعالیت و همکاری دوطرفه آغاز شود.

براساس این گزارش، در واقع پروژه گداخت هسته‌ای پروژه‌ای محوری و ملی است که در سطح کشور مورد تأیید است و یکی از ثمرات برجام پیوستن به این پروژه است. جمهوری اسلامی ایران نیز، در این زمینه آمادگی مشارکت جدی و فعال دارد.

حضور رسمی ایران به « ایتر » تا پایان سال ۲۰۱۶

براساس نشست سه جانبه روز شنبه گذشته در تهران، جمهوری اسلامی ایران تا پایان سال میلادی جاری رسما عضو ایتر خواهد شد. از همین رو نخستین فرایند گداخت هسته ای در سال ۲۰۲۵ قابل مشاهده است و در آینده نزدیک تجاری سازی خواهند شد.

انرژی پاک هسته ای

سوختی که در نیروگاههایی که بر اساس شکافت هستهای فعالیت میکنند استفاده میشود، رادیواکتیویته است. عمر طولانی دارد و سبب ایجاد سرطان میشود. گاهی هم فجایعی مثل حادثه چرنوبیل  و سندای ژاپن به وقوع میپیوندد. مشکلات ناشی از حوادثی که به پخش شدن ماده رادیواکتیو میانجامد، حدود یک میلیون سال ادامه پیدا میکند تا به طور کامل از طبیعت حذف شود.

به همین دلیل، از سال ۱۹۶۰، شوروی سابق به این نتیجه رسید که ما باید به سمت انرژی پاک هستهای برویم، به این معنی که فرایندهای خورشیدی را روی زمین پیاده کنیم. اتفاقی که در خورشید میافتد، این است که هستههای هیدروژن، به دلیل دما و جاذبه بالا، با یکدیگر جوش میخورند و بر اثر این واکنش همجوشی، مقداری جرم به حرارت تبدیل میشود و این منبع همان حرارتی است که ما از خورشید دریافت میکنیم.

سوخت راکتورهای گرما هسته ای

دوتریم و تریتیم سوخت این راکتورها هستند که هر دو ایزوتوپهای هیدروژن هستند. تریتیم در طبیعت وجود ندارد اما دوتریم به وفور یافت میشود. مثلا با دوتریمهایی که در یک بطری متوسط از آب دریا وجود دارد، میتوان ۳۰ هزار کیلومتر رانندگی و برق یک سال را تامین کرد.

همکاری بین کشورها برای ایتر

برای ساخت راکتور گرمایی هسته ای آزمایشی، بین کشورها پولی رد و بدل نمیشود بلکه هر کشور ساختن بخشی از رآکتور را تقبل میکند و آن را به همان مرکزی که در جنوب فرانسه واقع است، انتقال میدهد. تا امروز بخشی از همین قسمتهای اصلی ساخته شده است.

قرار است در سال ۲۰۲۵، به مدت یک ربع، ۵۰۰ مگاوات از این دستگاه برق گرفته شود که ۵۰ مگا وات ورودی و ۵۰۰ مگاوات خروجی خواهد بود. سال ۲۰۲۵ این رآکتور تحقیقاتی به مرحله بهره برداری می رسد. بعد از آنکه تمام مشکلات حل شد، یک رآکتور اقتصادی دیگر به نام دیمو میسازند تا به کشورهای دیگر انتقال داده و فروخته شود.

ضرورت تامین انرژی اتمی

براساس این گزارش، از آنجا که تامین انرژی و آب از مشکلات اساسی کشورها در آینده است در این راستا تامین انرژی از سوخت هسته ای و نیروگاه اتمی جایگزینی برای این مشکلات است. محققان در دنیا نیز در این راستا شبانه روز مشغول فعالیت هستند و پیشرفت های خوبی نیز در این زمینه داشتند زیرا معتقد هستند انرژی گداخت تنها انرژی است که در آینده مشکلات جوامع را حل می کند.

همانطور که می دانیم تنها ۹ درصد از انرژی های تجدیدپذیر همچون خورشیدی، بادی و زمین گرمایی در دسترس و قابل استفاده در آینده است و ۹۱ درصد باید از انرژی پاک هسته ای گداخت بهره بریم پس تمامی این مسائل اهمیت دستیابی به انرژی پاک اتمی را نمایان می‌کند.
درست است که تحریم ها فعالیت ایران در این حوزه را کاهش داد اما ما از سال های پیش از انقلاب تحقیقات در این حوزه را شروع کردیم و ساخت یک راکتور

در دانشگاه امیرکبیر مراحل پایانی خود را طی می کند. بنابراین این همکاری ها اثر زیادی بر فعالیت ایران دارد تا علاوه بر تربیت نیروی انسانی و ساختن دستگاه اندازه گیری، بتوانیم به کمک فرانسوی ها یک راکتور ابررسانا در ایران بسازیم.

اقدامات ایران برای ساخت راکتور گرما هسته ای آزمایشی بین المللی

جمهوری اسلامی ایران در همین راستا، مرکزی در مرکز تحقیقات فیزیک پلاسمای واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد ایجاد کرده است. ۲۲ سال پیش رآکتوری راهاندازی شد که قسمتی از آن از چین وارد شد و مابقی آن به وسیله دانشجوهای فوقلیسانس و دکترای ایرانی تکمیل شد.

در سازمان انرژی اتمی ایران هم دو رآکتور وجود دارد که سالها پیش از روسیه و ایتالیا خریداری شد. در واقع کشور ما از سالهای پیش از انقلاب تحقیقات اش در زمینه راکتور گرماهسته ای را شروع کرده است. یک رآکتور نیز در دانشگاه امیرکبیر در حال ساخت و راه اندازی است.

بنابراین ما در کشور چهار رآکتور تحقیقاتی داریم که به دمای مطلوب نمیرسند ولی پدیدههایی که در آنها بروز میکنند، همان پدیدههایی هستند که در رآکتورهای بزرگتر روی میدهد.

شیوه کار رآکتورها

این رآکتورها یک سیستم تروئیدال هستند که داخل آن پلاسما ایجاد و گاز یونیزه میشود. خارج از این راکتور، میدان مغناطیسی ابررسانا وجود دارد که باعث میشود ذرات داخل رآکتور حرکت کنترلشدهای داشته باشند و به سمت دیواره نروند. به این شکل که ذرات با یک حرکت مارپیچی جلو بروند و بر اثر یک میدان الکتریکی القایی شتاب بگیرند و به دمای بالای مد نظر برسند تا هستهها با یکدیگر جوش بخورند.

ورود همه جانبه ایران به پروژه ایتر ITER

بنا بر اعلام علی اکبر صالحی رییس سازمان انرژی اتمی ایران؛ زمانی که به بحث همکاری با ایتر به صورت رسمی ورود پیدا کنیم یعنی نه تنها در ابعاد فنی بلکه در تمام ابعاد دیگر نیز وارد می¬شویم. در این زمینه بحث سخت افزاری و نرم افزاری توأمان وجود دارد. این پروژه، پروژه¬ای اجرایی، فنی و علمی است که کارهای بسیار علمی را نیز می¬طلبد؛ به همین دلیل است که ورود ما به پروژه همه جانبه است.

در ادامه این نشست سه جانبه، گروه پروژه ایتر به سرپرستی پرفسور بیگو عصر روز شنبه از ظرفیت ها، امکانات و فعالیت های بخش گداخت هسته ای پژوهشگاه علوم و فنون هسته ای دیدن کرد.

ایران بخشی از کمبود نیروی انسانی ایتر را تامین می‌کند

البته پیش از سفر پروفسور بیگو به ایران، در سفری به فرانسه معاون علمی و فناوری رییس جمهوری به همراه رئیس سازمان انرژی اتمی و نماینده جمهوری اسلامی ایران در پروژه ایتر دکتر محمود قرآن نویس از میزان پیشرفت پروژه ایتر بازدید کردند که این سفر مقدمه ای برای سفر رییس پروژه ایتر به ایران شد تا با امکانات آزمایشگاهی و نیروی انسانی کشورمان در این حوزه از نزدیک آشنا شوند.

پروفسور بیگو و هیئت همراه در سفر به ایران و مشاهده پیشرفت و نتایج تحقیقات محققان از همکاری ایران در این پروژه استقبال کردند اما از آنجا که فعالیت های بزرگ در این پروژه از گذشته بین ۷ کشور عضو این پروژه تقسیم شده بنابراین ایران همکاری خود در جهت تامین نیروی انسانی پروژه و ساخت دستگاه های اندازه گیری مدرن پلاسما را اعلام کرد.

در حال حاضر ۶۰۰ نفر به عنوان نیروی انسانی متخصص در این پروژه بزرگ مشغول فعالیت هستند اما این پروژه برای انجام به نیروی انسانی حدود ۱۶۰۰ نفری نیاز دارد بنابراین کمبود نیروی انسانی یکی از مشکلات فعلی این پروژه است.

در این راستا، بر اساس مذاکرات ایران، نیروی انسانی در مقطع دکتری و رشته گداخت هسته ای تربیت و این افراد برای همکاری با ایتر فرستاده می شوند. البته در نهایت با پایان این پروژه این افراد به کشور باز می گردند و از توانمندی آنها برای پیشرفت کشور استفاده می‌شود و انتقال این فناوری به ایران را انجام می‌دهند.

در حال حاضر با توجه به معرفی تعدادی از نخبگان توسط جناب آقای دکتر ستاری به واحد علوم و تحقیقات و سازمان انرژی اتمی در رشته های مواد، مکانیک، برق و فیزیک، افرادی در حال انتخاب هستند و بعد از انتخاب آنها دوره دکترای گداخت هسته ای خود را در ایران سپری کرده و سپس به فرانسه اعزام می شوند.

بنابراین، بر اساس نیاز ایتر به تدریج این نیروی انسانی تامین و به محل پروژه فرستاده می شوند و در نتیجه با این اقدام ایران جزو کشورهایی قرار می گیرد که فناوری این راکتورهای هسته ای گداخت را در آینده خواهد داشت.

لینک خبر

منبع: بنیاد ملی نخبگان

 

فرصت یکبار دری را می کوبد! برای از دست ندادن اخبار مشابه، مشترک شوید


Rightman.ir